Digitaal opruimen: bestanden, foto's en meldingen

01Eerst een back-up, dan pas weggooien

De gouden regel bij digitaal opruimen: begin met een volledige back-up. Gebruik de 3-2-1-vuistregel: drie kopieën, op twee soorten opslag, waarvan één buiten huis. Een externe schijf in de kast plus een clouddienst voldoet voor de meeste huishoudens.⁰¹01 Test je back-up door één willekeurig bestand terug te zetten. Een back-up die je nooit hebt teruggezet, is een hoop, geen zekerheid.

Pas als de back-up klaar is, ga je verwijderen. Dat haalt de angst weg die veel mensen verlamt: je weet dat je in het ergste geval nog terug kunt.

02Bestanden: een mappenstructuur van drie lagen

De meeste bureaubladen en downloadmappen zijn een tussenstation dat een eindstation werd. Maak een eenvoudige structuur van hooguit drie lagen diep, bijvoorbeeld Administratie, Werk, Projecten, Foto's en Archief. Alles wat ouder is dan twee jaar en niet actief, gaat naar Archief.

• Leeg de map Downloads volledig; wat je nodig hebt, krijgt een vaste plek.
• Houd het bureaublad leeg, op hooguit één map "Nu" na.
• Geef bestanden een datum vooraan: 2026-03-belastingaangifte.pdf.
• Verwijder installatiebestanden en oude kopieën met "(1)" in de naam.
• Zoek grote bestanden op via de opslaginstellingen van je besturingssysteem.

03Foto's: van 20.000 naar een archief dat je bekijkt

Foto's zijn de lastigste digitale categorie, omdat elke foto een herinnering is en er zoveel zijn. Probeer niet alles in één keer te doen. Werk per maand of per vakantie, en begin bij het meest recente jaar: dat onthoud je nog het best.

Verwijder eerst de makkelijke gevallen: screenshots, schermfoto's van parkeerautomaten, mislukte serieopnames en foto's van bonnetjes die je al hebt verwerkt. Daarna kies je per moment de beste twee of drie foto's. Markeer je favorieten; veel mensen kijken uiteindelijk alleen nog naar die selectie.⁰²02 Een fotoboek per jaar is een goede stok achter de deur: je moet dan wel kiezen.

04Mail en meldingen: de stille aandachtsvreters

Zoek in je mailbox op het woord uitschrijven of unsubscribe en meld je af voor alles wat je de afgelopen maand niet hebt geopend. Archiveer daarna alles ouder dan drie maanden in één keer; de zoekfunctie vindt het later toch wel terug.

Meldingen verdienen een strenge selectie. Zet ze standaard uit en schakel alleen berichten van mensen en echt tijdgevoelige apps in, zoals je bank of reisplanner. Verwijder apps die je in een maand niet hebt geopend. Wat overblijft, zet je op het eerste scherm in hooguit vier rijen.

De telefoon als beginpunt

Voor de meeste mensen is de telefoon de plek met de meeste digitale rommel én het apparaat dat ze het vaakst oppakken. Begin daarom met het beginscherm. Verplaats alles wat je niet dagelijks gebruikt naar een tweede scherm of naar de appbibliotheek, en houd op het eerste scherm alleen gereedschap over: agenda, kaart, camera, notities, reisplanner.

Kijk daarna naar de schermtijd die je toestel bijhoudt. Zie je apps die veel meer tijd kosten dan je zou willen, zet ze dan niet op je beginscherm maar laat je ze zoeken via de zoekfunctie. Die kleine extra stap werkt als rem. Chatgroepen die je alleen stress geven, kun je dempen of verlaten; niemand verwacht dat je in twintig groepen actief bent.⁰³03 De functie Bedtijd of Focus op de meeste telefoons zet 's avonds automatisch meldingen uit en maakt het scherm grijs.

Tot slot: ruim de berichten zelf op. Oude gesprekken met grote video's nemen veel opslag in. Sla foto's die je wilt bewaren op in je fotoarchief en verwijder daarna de gesprekken die je niet meer nodig hebt.

05Veilig weggooien en onderhouden

Oude telefoons en laptops die je wegdoet, zet je eerst terug naar de fabrieksinstellingen, nadat je bent uitgelogd bij je accounts. Bij oudere harde schijven zonder versleuteling is een wisprogramma verstandig. Lever apparaten daarna in bij de milieustraat of een winkel die ze terugneemt.

Onderhoud is ook hier het geheim. Plan één keer per maand een half uur voor downloads, bureaublad en foto's, en één keer per jaar een ronde langs abonnementen en accounts. Verwijder accounts die je niet meer gebruikt: minder accounts betekent ook minder risico bij datalekken.⁰⁴04 Via de website van de Autoriteit Persoonsgegevens vind je uitleg over het verwijderen van je gegevens bij bedrijven.